BTW: Grond- en ontwikkelingsbedrijf: Gemeentelijke exploitatiebijdragen

In dit themabericht informeren wij u over de btw-aandachtspunten inzake gemeentelijke exploitatiebijdragen. 

Gemeenten ondersteunen ontwikkelaars bij gebiedsontwikkeling. Gemeenten wijzigen op verzoek bestemmingsplannen c.q. omgevingsplannen, passen gemeentelijk openbaar gebied aan, handelen planschades af en verkopen (stukjes) grond aan de ontwikkelaar om het project te realiseren. Gemeenten maken kosten en willen die kosten graag vergoed hebben. De ontwikkelaar is bereid om de kosten te vergoeden. Moet de gemeente de kosten met btw factureren en de btw op de kosten (geheel of gedeeltelijk) in aftrek nemen op de btw-aangifte of moet een factuur zonder btw worden uitgereikt en kan de gemeente de btw op de kosten (geheel of gedeeltelijk) compenseren c.q. declareren bij het BTW-compensatiefonds. Door standpunten van de Belastingdienst wordt het steeds complexer om deze vraag te beantwoorden. 

Handelen als overheid of handelen als btw-ondernemer

Steeds moet per door te belasten kostensoort worden beoordeeld of de gemeente als overheid of als btw-ondernemer handelt. Vervolgens moet worden bekeken of de gemeente in het kader van het plan ook btw-bouwgrond aan de ontwikkelaar verkoopt en levert. Mocht de gemeente ook btw-bouwgrond verkopen en leveren aan de ontwikkelaar dan kan een btw-vrije exploitatie transformeren in een exploitatiebijdrage die geheel of gedeeltelijk is belast met btw. 

Handelen als overheid 

De gemeente handelt als overheid bij het opstellen van een omgevingsvisie, een omgevingsplan, het wijzigen van een bestemmingsplan c.q. omgevingsplan, aanpassen gemeentelijke infrastructuur en aanpassen van gemeentelijke riolering. De gemeente kan de btw op de kosten compenseren bij het BTW-compensatiefonds. De gemeente kan de kosten zonder btw in rekening brengen bij de ontwikkelaar. Het voorgaande kan anders zijn als de gemeente in het kader van het project ook btw-bouwgrond verkoopt en levert aan de ontwikkelaar. 

Handelen als btw-ondernemer

De gemeente handelt als btw-ondernemer als de gemeente tegen vergoeding btw-bouwgrond verkoopt en levert, onderzoeken verzorgt die de ontwikkelaar moet verzorgen of als de gemeente tegen een meer dan symbolische vergoeding verplichtingen van de ontwikkelaar overneemt zoals de verplichting om op eigen terrein parkeerplaatsen te ontwikkelen, de verplichting om op eigen terrein regenwater te infiltreren of de verplichting om natuur te compenseren. De gemeente factureert btw en de gemeente kan de btw op de kosten in aftrek nemen op de btw-aangifte.  

Levering van btw-bouwgrond, planontwikkeling en standpunt van de Belastingdienst

Levert de gemeente alle btw-bouwgrond in het kader van de ontwikkeling aan de ontwikkelaar en ontvangt de gemeente een exploitatiebijdrage van de ontwikkelaar dan volgt de gehele exploitatiebijdrage volgens de Belastingdienst het btw-regime van de btw-bouwgrond en is de gehele exploitatiebijdrage belast met btw. Levert de gemeente btw-bouwgrond en ontwikkelt de ontwikkelaar daarnaast eigen bezit dan is de exploitatiebijdrage volgens de Belastingdienst naar rato c.q. gedeeltelijk belast met btw. Tussen de exploitatiebijdrage en de levering van btw-bouwterrein bestaat een directe samenhang. De exploitatiebijdrage hangt uitsluitend en verplicht samen met de btw-bouwgrond. De Wro stelt verplicht dat de kosten van openbare planvoorzieningen bij gronduitgifte door de gemeente ten laste van de opbrengstwaarde van de grond komen. 

Gemeentelijke praktijk 

Doorgaans betreffen exploitatiebijdragen omvangrijke bedragen. Gemeenten lopen een aanzienlijk risico als exploitatiebijdragen onterecht btw-vrij in rekening worden gebracht aan ontwikkelaars. Mocht btw zijn verschuldigd dan wordt de btw bij de gemeente met belastingrente en verzuimboete bij de gemeente nageheven. Het alsnog factureren met btw is niet altijd mogelijk.

Volgens de redactie van Taxnavigator is het opmerkelijk dat de Belastingdienst het standpunt inzake exploitatiebijdragen niet actief communiceert. Waarom heeft het Ministerie van Financiën niet verwerkt in het Besluit ‘Omzetbelasting. Omzetbelasting en compensatie van omzetbelasting bij publiekrechtelijke lichamen’ van 24 december 2020, nr. 2020-249875? 

Taxnavigator adviseert gemeenten om bij het factureren van exploitatiebijdragen kritisch te bekijken of daadwerkelijk geen btw is verschuldigd. Verder moet in de exploitatieovereenkomst altijd duidelijk zijn vastgelegd dat de gemeente ter zake van de exploitatiebijdrage btw kan nafactureren als volgens de Belastingdienst toch btw is verschuldigd en door de gemeente geen btw is gefactureerd.

Dit bericht is opgesteld door de redactie van Taxnavigator/eindredactie mr. dr. J.J.P. (Joep) Swinkels. Voor meer informatie: info@taxnavigator.nl. © Copyright Taxnavigator/Nestor Business Media BV/Nestor Media Groep. Ter zake van onze fiscale dienstverlening en berichtgeving gelden algemene voorwaarden en hetgeen wordt vermeld in de colofon.

---

Deel dit bericht: