Nieuws

Btw-verleggingsregeling en onroerende zaken

Geplaatst: 16 september 2016
Bron: Artikel 24b, lid 3 Uitvoeringsbesluit Omzetbelasting 1968; uitspraak Rechtbank Den Haag 16 maart 2016, nr. 15/5700
Kenmerk: 2016.00545

Btw-verleggingsregeling en onroerende zaken

Regelmatig krijgen gemeenten te maken met de btw-verleggingsregeling. Bijvoorbeeld bij de aanschaf van tablets of de inkoop en diensten uit het buitenland. Ook met betrekking tot de levering van nieuwe onroerende zaken of de renovatie van bestaande onroerende zaken kunnen vragen ontstaan inzake de btw-verleggingsregeling. In dit artikel geeft Taxnavigator u een aantal praktische tips over deze bijzondere bepaling.

Werking btw-verleggingsregeling

Bij toepassing van de btw-verleggingsregeling factureert de aannemer aan de gemeente geen btw. Op de factuur staat 'btw-verlegd'. De gemeente voldoet de btw die de aannemer is verschuldigd op de btw-aangifte van de gemeente. Vervolgens moet worden bekeken of de gemeente de 'verlegde' btw kan verrekenen op de btw-aangifte of compenseren bij het BTW-compensatiefonds.

Toepassing van de btw-verleggingsregeling moet belastinglekkage voorkomen. Deze treedt op als de aannemer aan de gemeente btw factureert en die btw niet voldoet aan de Belastingdienst. De belastinglekkage wordt nog groter als de gemeente de btw die de aannemer heeft gefactureerd op de btw-aangifte verrekent of compenseert bij het BTW-compensatiefonds.

Wanneer is btw-verleggingsregeling van toepassing?

De btw-verleggingsregeling is van toepassing als de gemeente als btw-ondernemer handelt en wordt gekwalificeerd als een zogenoemde eigenbouwer. Een eigenbouwer werkt zonder opdracht van een opdrachtgever. Een gemeente is doorgaans alleen eigenbouwer als de gemeente de werkzaamheden deels zelf uitvoert. Daarop bestaan wel uitzonderingen. Bijvoorbeeld ingeval de werkzaamheden met een bepaalde regelmaat deels zelfs worden uitgevoerd of het uitgevoerde werk past binnen de bedrijfsvoering van een gemeente. De gemeente moet dan wel de algehele leiding over de werkzaamheden houden. Dat kan het geval zijn als de eigen technische of organisatorische kennis een veel grotere rol speelt dan bij een 'normale' opdrachtgever. Bijvoorbeeld een gemeente die regelmatig nieuwbouw realiseert en daarbij de algehele leiding heeft.

Uitspraak Rechtbank Den Haag in zaak van gemeente Strijen

In zijn uitspraak van 16 maart 2016, nr. AWB 15/5700, oordeelt Rechtbank Den Haag dat de gemeente Strijen (hierna ook: de gemeente) geen eigenbouwer is bij de realisatie van een Brede School. De gemeente liet een Brede School bouwen en leverde het nieuwe schoolgebouw aan een stichting. In verband met de verkoop en levering van het schoolgebouw handelde de gemeente als btw-ondernemer. De aannemer paste zonder overleg met de Belastingdienst de btw-verleggingsregeling toe. De Belastingdienst heft btw na bij de aannemer omdat de aannemer volgens de Belastingdienst onterecht de btw-verleggingsregeling heeft toegepast. 

De rechtbank oordeelt dat de gemeente geen eigenbouwer is en de aannemer daarom de btw-verleggingsregeling onterecht heeft toegepast. Bij de gemeente berust niet de algehele leiding bij het tot stand brengen van het schoolgebouw. Het bestek en de wijzigingen daarop zijn opgesteld door de architect. De bouwvergadering zijn voorgezeten door een medewerker van het architectenbureau. Regelmatig is vergaderd zonder aanwezigheid van medewerkers van de gemeente. De inbreng van de gemeente ging volgens de rechtbank niet veel verder dan die van een normale opdrachtgever.

Goedkeuring gemengde projecten

Als een gemeente bij de bouw van een onroerende zaak geheel als overheid handelt, is de btw-verleggingsregeling niet van toepassing. Bij gemengde projecten kan de btw-verleggingsregeling wel gedeeltelijk van toepassing zijn. In onderdeel 3.6 ‘verleggingsregeling bouw’ van het Besluit van 25 januari 2012, nr. BLKB 2012/175M, ‘Omzetbelasting en compensatie van omzetbelasting bij publiekrechtelijke lichamen’, keurt de Staatssecretaris van Financiën goed dat gemeenten die bij de realisatie van een bestemmingsplan zowel optreden als overheid en als ondernemer niet verplicht zijn om de verleggingsregeling toe te passen zodat splitsingsvraagstukken worden vermeden. De aannemer zal ter zake van zijn werkzaamheden daarom een factuur met btw aan de gemeente uitreiken.

Als de goedkeuring geldt voor de realisatie van gemengde bestemmingsplannen moet volgens Taxnavigator de goedkeuring ook gelden voor andere gemengde projecten met onroerende zaken.

Gemeentelijke praktijk

Het begrip ‘eigenbouwer’ is een begrip dat verschillend kan worden geïnterpreteerd. Wanneer heeft een gemeente de algehele leiding van een project en wat behoort tot de normale bedrijfsvoering van de gemeente? Bij twijfel kunt u de Belastingdienst om een schriftelijk standpunt vragen of uw gemeente kwalificeert als een zogenoemde eigenbouwer.

Bij de gunning van werkzaamheden moeten duidelijke afspraken met de opdrachtnemer worden gemaakt over de toepassing van de btw-verleggingsregeling en de Wet Ketenaansprakelijkheid. Wij adviseren gemeenten om facturen waarbij de btw-verleggingsregeling wordt toegepast, zonder dat dit vooraf is afgestemd met de gemeente, terug te sturen met het verzoek om correcte facturen uit te reiken.  

Als uw gemeente als eigenbouwer kwalificeert kunt u bij projecten sturen op het niet van toepassing zijn van de btw-verleggingsregeling door van een project een gemengd project te maken. In de hierboven vermelde goedkeuring worden geen eisen gesteld aan de omvang van het overheidsaandeel in het project.

Dit artikel is opgesteld door de heer mr. dr. J.J.P. Swinkels die werkzaam is als concernfiscalist bij de gemeente Utrecht. Het artikel is op persoonlijke titel geschreven.

Contactpersoon

Heeft u vragen over dit onderwerp?
Neem dan contact op met:

Voor meer informatie:

mr. dr. J.J.P. (Joep) Swinkels
06-25152349
joepswinkels@taxnavigator.nl